سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران
سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران یکی از موضوعات مهم در حرفه روزنامهنگاری و رسانههای معاصر است. خبرنگار در محیطی فعالیت میکند که با خبرهای فوری، رویدادهای تلخ، بحرانهای اجتماعی، تعارضهای سیاسی، حوادث، خشونت، فقر، فقدان و فشار زمانی همراه است. چنین شرایطی سبب میشود کیفیت عملکرد حرفهای خبرنگار تا حد زیادی با توانایی او در شناخت، تنظیم و مدیریت هیجانهای خود ارتباط پیدا کند. خبرنگاری حرفهای فقط به مهارت در جمعآوری اطلاعات، مصاحبه، نگارش و انتشار خبر محدود نمیشود. خبرنگار برای حفظ دقت، انصاف، سلامت روان و کیفیت ارتباط با مخاطب، به سواد هیجانی و سلامت هیجانی نیز نیاز دارد.
سواد هیجانی را میتوان توانایی شناخت هیجانها، نامگذاری درست آنها، درک منشأ و پیامدهایشان و مدیریت مناسب واکنشهای هیجانی دانست. فرد دارای سواد هیجانی میتواند میان احساس، فکر و رفتار تمایز ایجاد کند. او میداند که یک خبر تکاندهنده ممکن است خشم، ترس، اندوه یا اضطراب ایجاد کند و در عین حال میتواند تصمیم حرفهای خود را از واکنش فوری جدا نگه دارد. این توانایی برای خبرنگار اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا خبرنگار در بسیاری از موقعیتها باید در شرایطی پرتنش تصمیم بگیرد و اطلاعات را با سرعت بالا پردازش کند.
سلامت هیجانی خبرنگار نیز به معنای برخورداری از ظرفیت مناسب برای تجربه و مدیریت احساسات، حفظ تعادل روانی، برقراری ارتباط سالم و بازگشت به وضعیت متعادل پس از مواجهه با فشارهای حرفهای است. سلامت هیجانی به معنای بیاحساس بودن نیست. خبرنگار سالم میتواند از دیدن رنج انسانها متأثر شود، از یک حادثه ناراحت شود یا در برابر بیعدالتی خشمگین شود، با این تفاوت که اجازه نمیدهد هیجان کنترل کامل رفتار حرفهای او را در اختیار بگیرد.
ماهیت شغلی خبرنگاری، خبرنگار را در معرض تجربههای هیجانی فراوان قرار میدهد. پوشش حوادث، جنگ، بلایای طبیعی، خشونت، مرگ، آسیبهای اجتماعی و بحرانهای انسانی میتواند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کند. تکرار این تجربهها، بهویژه زمانی که خبرنگار فرصت کافی برای استراحت و بازیابی روانی ندارد، میتواند زمینه خستگی هیجانی، فرسودگی شغلی، تحریکپذیری و کاهش تمرکز را فراهم کند. از این رو آموزش سواد هیجانی باید بخشی از آموزش حرفهای خبرنگاران محسوب شود.
یکی از نخستین مؤلفههای سواد هیجانی خبرنگاران، خودآگاهی هیجانی است. خبرنگار باید بتواند احساسات خود را در موقعیتهای مختلف تشخیص دهد. دانستن اینکه «اکنون خشمگین هستم»، «این صحنه مرا مضطرب کرده است» یا «از این خبر بسیار متأثر شدهام» به فرد امکان میدهد میان تجربه درونی و تصمیم حرفهای فاصله ایجاد کند. این فاصله کوتاه میتواند از انتشار شتابزده خبر، استفاده از ادبیات تحریکآمیز یا واکنش نامتناسب جلوگیری کند.
مهارت بعدی، تنظیم هیجان است. تنظیم هیجان به معنای سرکوب احساسات نیست. سرکوب طولانیمدت احساسات میتواند فشار روانی را افزایش دهد. تنظیم هیجان یعنی فرد بتواند هیجان خود را بشناسد و راهی مناسب برای مدیریت آن پیدا کند. تنفس آگاهانه، مکث پیش از پاسخ، گفتوگو با همکار، استراحت کوتاه، نوشتن تجربههای روزانه و استفاده از حمایت حرفهای میتوانند در این مسیر مفید باشند. خبرنگاری که مهارت تنظیم هیجان دارد، در شرایط دشوار فرصت بیشتری برای تصمیمگیری دقیق پیدا میکند.
همدلی نیز بخش مهمی از سواد هیجانی خبرنگاران است. خبرنگار با انسانهایی مواجه میشود که ممکن است در دشوارترین لحظات زندگی خود قرار داشته باشند. مصاحبه با فردی که عزیز خود را از دست داده، کودکی که تجربه خشونت داشته یا خانوادهای که با بحران اقتصادی روبهرو است، نیازمند حساسیت انسانی و اخلاق حرفهای است. همدلی کمک میکند خبرنگار انسان مقابل خود را به یک «موضوع خبری» تقلیل ندهد و کرامت او را در فرآیند تولید خبر حفظ کند.
در عین حال، همدلی با همذاتپنداری کامل تفاوت دارد. خبرنگار باید بتواند وضعیت فرد مقابل را درک کند، بدون اینکه تمام رنج او را با خود به محیط زندگی شخصی منتقل کند. این مرزبندی هیجانی برای استمرار فعالیت حرفهای اهمیت دارد. نبود مرز مناسب میتواند موجب فرسودگی عاطفی شود و توانایی خبرنگار برای ادامه کار را کاهش دهد.
سواد هیجانی با اخلاق حرفهای خبرنگاری نیز ارتباط مستقیم دارد. هیجان شدید میتواند بر انتخاب تیتر، تصویر، واژگان و نحوه روایت خبر اثر بگذارد. خشم ممکن است زبان خبر را تند کند، ترس میتواند به بزرگنمایی خطر منجر شود و هیجان ناشی از یک رویداد ممکن است بررسی دقیق منابع را تحت تأثیر قرار دهد. خبرنگار دارای سواد هیجانی تلاش میکند احساس خود را بشناسد و اجازه ندهد هیجان، جایگزین راستیآزمایی و قضاوت حرفهای شود.
در عصر رسانههای اجتماعی، اهمیت سلامت هیجانی خبرنگاران بیشتر شده است. خبرنگار امروز با سرعت بالایی با پیامها، تصاویر، ویدئوها، نظرات مخاطبان و واکنشهای عمومی مواجه میشود. فشار برای انتشار سریع خبر میتواند فرصت تأمل و بررسی را کاهش دهد. از سوی دیگر، مواجهه مداوم با بازخوردهای خشن و حملات کلامی در فضای مجازی میتواند سلامت هیجانی خبرنگار را تحت تأثیر قرار دهد. مدیریت مرزهای دیجیتال، تنظیم زمان حضور در شبکههای اجتماعی و ایجاد فاصله میان هویت حرفهای و واکنشهای لحظهای مخاطبان میتواند به حفظ سلامت هیجانی کمک کند.
تابآوری نیز با سلامت هیجانی خبرنگاران پیوند نزدیکی دارد. خبرنگار تابآور پس از مواجهه با یک رویداد دشوار میتواند به تدریج به تعادل بازگردد و از تجربه خود برای افزایش آمادگی حرفهای بهره بگیرد. تابآوری به معنای نادیده گرفتن فشارها نیست؛ این مفهوم بر ظرفیت سازگاری، بازیابی و ادامه عملکرد مؤثر در شرایط دشوار تأکید دارد. ایجاد چنین ظرفیتی نیازمند حمایت سازمانی، آموزش، استراحت، ارتباط اجتماعی سالم و دسترسی به خدمات تخصصی است.
یکی از مسائل مهم در این زمینه، فرهنگ سازمانی رسانههاست. سلامت هیجانی خبرنگار نمیتواند مسئولیتی کاملاً فردی تلقی شود. سازمان رسانهای نیز در قبال سلامت کارکنان خود مسئولیت دارد. حجم کاری منطقی، زمان کافی برای استراحت، حمایت مدیران، آموزش مهارتهای مقابله با فشار، امکان گفتوگو پس از پوشش رویدادهای آسیبزا و دسترسی به مشاوره تخصصی میتواند از عوامل مؤثر بر سلامت خبرنگاران باشد. رسانهای که سلامت کارکنان خود را جدی میگیرد، در حقیقت کیفیت تولید رسانهای خود را نیز تقویت میکند.
یکی دیگر از ابعاد سواد هیجانی، شناخت نشانههای هشدار است. تغییرات محسوس در خواب، کاهش تمرکز، تحریکپذیری، بیانگیزگی، احساس خستگی مداوم، فاصله گرفتن از دیگران یا کاهش علاقه به فعالیتهای معمول میتواند نشانه فشار هیجانی قابل توجه باشد. شناخت این نشانهها به خبرنگار کمک میکند پیش از شدید شدن فشار، برای بازیابی و دریافت حمایت اقدام کند. کمک گرفتن از متخصص سلامت روان در چنین شرایطی نشانه ضعف نیست؛ اقدامی مسئولانه برای حفظ سلامت فرد و کیفیت عملکرد حرفهای است.
آموزش سواد هیجانی خبرنگاران میتواند از دوران دانشگاه آغاز شود و در قالب آموزشهای ضمن خدمت ادامه پیدا کند. دورههای آموزشی میتوانند موضوعاتی مانند خودآگاهی، تنظیم هیجان، ارتباط مؤثر، مدیریت استرس، همدلی حرفهای، مواجهه با خبرهای آسیبزا، سواد رسانهای، تابآوری و مراقبت از خود را دربرگیرند. تمرینهای عملی، تحلیل موقعیتهای واقعی و گفتوگو درباره تجربههای حرفهای میتواند اثربخشی این آموزشها را افزایش دهد.
خبرنگار برای حفظ سلامت هیجانی خود به یک نظام مراقبت مستمر نیاز دارد. خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، ارتباط با خانواده و دوستان، داشتن زمان مشخص برای استراحت و فاصله گرفتن دورهای از فضای خبری، بخشهایی از این نظام هستند. ذهن خبرنگار همچون ابزار اصلی کار اوست و مراقبت از این ابزار برای تداوم فعالیت حرفهای ضروری است.
از منظر اجتماعی نیز سلامت هیجانی خبرنگاران اهمیت زیادی دارد. خبرنگار سالمتر میتواند خبر را با دقت بیشتر، زبان مسئولانهتر و حساسیت انسانی بالاتر تولید کند. کیفیت هیجانی روایتهای رسانهای بر احساس امنیت، اعتماد و برداشت عمومی جامعه از رویدادها اثر میگذارد. رسانهای که در شرایط بحرانی بتواند میان سرعت، دقت و مسئولیت اجتماعی تعادل ایجاد کند، نقش مؤثرتری در کاهش اضطراب عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی خواهد داشت.
سواد هیجانی خبرنگاران در نهایت بخشی از شایستگی حرفهای آنان است. خبرنگار موفق کسی نیست که هیچگاه تحت تأثیر رویدادها قرار نگیرد. حرفهایگری در این است که فرد هیجانهای خود را بشناسد، آنها را تنظیم کند، کرامت انسانها را حفظ کند، از قضاوت شتابزده فاصله بگیرد و در شرایط دشوار نیز استانداردهای اخلاقی و حرفهای را حفظ کند.
در دنیای پرشتاب رسانه، سرمایه اصلی خبرنگار فقط دانش خبری و مهارت نگارش نیست. سلامت روان، سلامت هیجانی، خودآگاهی، همدلی، تابآوری و توانایی تنظیم رفتار نیز بخشی از سرمایه حرفهای او محسوب میشود. تقویت سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران میتواند هم کیفیت زندگی حرفهای آنان را ارتقا دهد و هم به تولید رسانهای دقیقتر، انسانیتر و مسئولانهتر کمک کند. آینده روزنامهنگاری حرفهای به خبرنگارانی نیاز دارد که هم خبر را خوب بشناسند و هم خود را در مواجهه با جهان پیچیده و پرتنش خبر بهدرستی مدیریت کنند.
سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران و ارتباط آن با تابآوری و بهباشی روانشناختی
سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران و رسانهمندان ارتباط مستقیمی با تابآوری و بهباشی روانشناختی آنان دارد. خبرنگار در محیطی فعالیت میکند که سرعت، فشار زمانی، مواجهه با اخبار تلخ، بحرانهای اجتماعی، حوادث و واکنشهای شدید مخاطبان، بخش مهمی از تجربه روزانه او را تشکیل میدهد. در چنین شرایطی، توانایی شناخت و تنظیم هیجانها به یکی از پایههای مهم سلامت حرفهای تبدیل میشود.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگذار تاب آوری ایران سواد هیجانی به خبرنگار کمک میکند احساسات خود را بشناسد، منشأ آنها را درک کند و میان احساس، فکر و رفتار فاصله مناسبی ایجاد کند. خبرنگاری که میداند یک خبر تکاندهنده موجب خشم، ترس یا اندوه او شده است، فرصت بیشتری برای مدیریت واکنش خود دارد. این مهارت از تصمیمگیری شتابزده، روایت هیجانی و انتقال ناخواسته اضطراب به مخاطب جلوگیری میکند.
این توانایی با تابآوری ارتباط نزدیکی دارد. تابآوری به معنای ظرفیت سازگاری، بازیابی و ادامه عملکرد مؤثر در شرایط دشوار است. خبرنگار تابآور میتواند پس از پوشش یک حادثه یا مواجهه با یک تجربه سنگین، به تدریج تعادل خود را بازیابد و از تجربه به دست آمده برای مواجهه بهتر با موقعیتهای آینده استفاده کند. سواد هیجانی، یکی از منابعی است که این فرآیند را تقویت میکند؛ زیرا فرد ابتدا باید وضعیت هیجانی خود را بشناسد تا بتواند برای تنظیم و بازیابی آن اقدام کند.
بهباشی روانشناختی نیز در همین چرخه شکل میگیرد. بهباشی روانشناختی به احساس معنا، رضایت، رشد شخصی، ارتباط مثبت با دیگران، احساس شایستگی و برخورداری از کنترل نسبی بر زندگی مربوط است. خبرنگاری که از نظر هیجانی آگاهتر است، ظرفیت بیشتری برای حفظ روابط سالم، تجربه احساس معنا در کار و مدیریت فشارهای حرفهای دارد. چنین شرایطی میتواند از فرسودگی شغلی پیشگیری کرده و کیفیت زندگی حرفهای را افزایش دهد.
رسانهمندان نیز در معرض همین فشارها قرار دارند. سردبیران، مدیران رسانه، عکاسان، تهیهکنندگان، نویسندگان و فعالان رسانهای در فرآیند تولید و انتشار محتوا با حجم زیادی از اطلاعات و واکنشهای هیجانی مواجه هستند. بنابراین سلامت هیجانی باید به عنوان یک موضوع سازمانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
رسانهای که به سلامت هیجانی کارکنان خود اهمیت میدهد، زمینه مناسبی برای تابآوری جمعی و بهباشی روانشناختی فراهم میکند. حمایت مدیریتی، ارتباط سالم میان همکاران، زمان کافی برای استراحت، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان و دسترسی به حمایت تخصصی میتواند سرمایه روانشناختی سازمان رسانهای را افزایش دهد.
در مجموع، میتوان گفت سواد هیجانی، سلامت هیجانی، تابآوری و بهباشی روانشناختی چهار حوزه مرتبط با یکدیگر هستند. سواد هیجانی به شناخت و مدیریت هیجان کمک میکند، سلامت هیجانی ظرفیت تعادل روانی را تقویت میکند، تابآوری امکان بازیابی در برابر فشارها را افزایش میدهد و بهباشی روانشناختی زمینه تجربه معنا، رشد و رضایت را فراهم میسازد. تقویت همزمان این چهار حوزه میتواند خبرنگاران و رسانهمندان را برای فعالیت حرفهای پایدار، مسئولانه و انسانیتر آماده کند.
سواد هیجانی را میتوان توانایی شناخت هیجانها، نامگذاری درست آنها، درک منشأ و پیامدهایشان و مدیریت مناسب واکنشهای هیجانی دانست. فرد دارای سواد هیجانی میتواند میان احساس، فکر و رفتار تمایز ایجاد کند. او میداند که یک خبر تکاندهنده ممکن است خشم، ترس، اندوه یا اضطراب ایجاد کند و در عین حال میتواند تصمیم حرفهای خود را از واکنش فوری جدا نگه دارد. این توانایی برای خبرنگار اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا خبرنگار در بسیاری از موقعیتها باید در شرایطی پرتنش تصمیم بگیرد و اطلاعات را با سرعت بالا پردازش کند.
سلامت هیجانی خبرنگار نیز به معنای برخورداری از ظرفیت مناسب برای تجربه و مدیریت احساسات، حفظ تعادل روانی، برقراری ارتباط سالم و بازگشت به وضعیت متعادل پس از مواجهه با فشارهای حرفهای است. سلامت هیجانی به معنای بیاحساس بودن نیست. خبرنگار سالم میتواند از دیدن رنج انسانها متأثر شود، از یک حادثه ناراحت شود یا در برابر بیعدالتی خشمگین شود، با این تفاوت که اجازه نمیدهد هیجان کنترل کامل رفتار حرفهای او را در اختیار بگیرد.
ماهیت شغلی خبرنگاری، خبرنگار را در معرض تجربههای هیجانی فراوان قرار میدهد. پوشش حوادث، جنگ، بلایای طبیعی، خشونت، مرگ، آسیبهای اجتماعی و بحرانهای انسانی میتواند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کند. تکرار این تجربهها، بهویژه زمانی که خبرنگار فرصت کافی برای استراحت و بازیابی روانی ندارد، میتواند زمینه خستگی هیجانی، فرسودگی شغلی، تحریکپذیری و کاهش تمرکز را فراهم کند. از این رو آموزش سواد هیجانی باید بخشی از آموزش حرفهای خبرنگاران محسوب شود.
یکی از نخستین مؤلفههای سواد هیجانی خبرنگاران، خودآگاهی هیجانی است. خبرنگار باید بتواند احساسات خود را در موقعیتهای مختلف تشخیص دهد. دانستن اینکه «اکنون خشمگین هستم»، «این صحنه مرا مضطرب کرده است» یا «از این خبر بسیار متأثر شدهام» به فرد امکان میدهد میان تجربه درونی و تصمیم حرفهای فاصله ایجاد کند. این فاصله کوتاه میتواند از انتشار شتابزده خبر، استفاده از ادبیات تحریکآمیز یا واکنش نامتناسب جلوگیری کند.
مهارت بعدی، تنظیم هیجان است. تنظیم هیجان به معنای سرکوب احساسات نیست. سرکوب طولانیمدت احساسات میتواند فشار روانی را افزایش دهد. تنظیم هیجان یعنی فرد بتواند هیجان خود را بشناسد و راهی مناسب برای مدیریت آن پیدا کند. تنفس آگاهانه، مکث پیش از پاسخ، گفتوگو با همکار، استراحت کوتاه، نوشتن تجربههای روزانه و استفاده از حمایت حرفهای میتوانند در این مسیر مفید باشند. خبرنگاری که مهارت تنظیم هیجان دارد، در شرایط دشوار فرصت بیشتری برای تصمیمگیری دقیق پیدا میکند.
همدلی نیز بخش مهمی از سواد هیجانی خبرنگاران است. خبرنگار با انسانهایی مواجه میشود که ممکن است در دشوارترین لحظات زندگی خود قرار داشته باشند. مصاحبه با فردی که عزیز خود را از دست داده، کودکی که تجربه خشونت داشته یا خانوادهای که با بحران اقتصادی روبهرو است، نیازمند حساسیت انسانی و اخلاق حرفهای است. همدلی کمک میکند خبرنگار انسان مقابل خود را به یک «موضوع خبری» تقلیل ندهد و کرامت او را در فرآیند تولید خبر حفظ کند.
در عین حال، همدلی با همذاتپنداری کامل تفاوت دارد. خبرنگار باید بتواند وضعیت فرد مقابل را درک کند، بدون اینکه تمام رنج او را با خود به محیط زندگی شخصی منتقل کند. این مرزبندی هیجانی برای استمرار فعالیت حرفهای اهمیت دارد. نبود مرز مناسب میتواند موجب فرسودگی عاطفی شود و توانایی خبرنگار برای ادامه کار را کاهش دهد.
سواد هیجانی با اخلاق حرفهای خبرنگاری نیز ارتباط مستقیم دارد. هیجان شدید میتواند بر انتخاب تیتر، تصویر، واژگان و نحوه روایت خبر اثر بگذارد. خشم ممکن است زبان خبر را تند کند، ترس میتواند به بزرگنمایی خطر منجر شود و هیجان ناشی از یک رویداد ممکن است بررسی دقیق منابع را تحت تأثیر قرار دهد. خبرنگار دارای سواد هیجانی تلاش میکند احساس خود را بشناسد و اجازه ندهد هیجان، جایگزین راستیآزمایی و قضاوت حرفهای شود.
در عصر رسانههای اجتماعی، اهمیت سلامت هیجانی خبرنگاران بیشتر شده است. خبرنگار امروز با سرعت بالایی با پیامها، تصاویر، ویدئوها، نظرات مخاطبان و واکنشهای عمومی مواجه میشود. فشار برای انتشار سریع خبر میتواند فرصت تأمل و بررسی را کاهش دهد. از سوی دیگر، مواجهه مداوم با بازخوردهای خشن و حملات کلامی در فضای مجازی میتواند سلامت هیجانی خبرنگار را تحت تأثیر قرار دهد. مدیریت مرزهای دیجیتال، تنظیم زمان حضور در شبکههای اجتماعی و ایجاد فاصله میان هویت حرفهای و واکنشهای لحظهای مخاطبان میتواند به حفظ سلامت هیجانی کمک کند.
تابآوری نیز با سلامت هیجانی خبرنگاران پیوند نزدیکی دارد. خبرنگار تابآور پس از مواجهه با یک رویداد دشوار میتواند به تدریج به تعادل بازگردد و از تجربه خود برای افزایش آمادگی حرفهای بهره بگیرد. تابآوری به معنای نادیده گرفتن فشارها نیست؛ این مفهوم بر ظرفیت سازگاری، بازیابی و ادامه عملکرد مؤثر در شرایط دشوار تأکید دارد. ایجاد چنین ظرفیتی نیازمند حمایت سازمانی، آموزش، استراحت، ارتباط اجتماعی سالم و دسترسی به خدمات تخصصی است.
یکی از مسائل مهم در این زمینه، فرهنگ سازمانی رسانههاست. سلامت هیجانی خبرنگار نمیتواند مسئولیتی کاملاً فردی تلقی شود. سازمان رسانهای نیز در قبال سلامت کارکنان خود مسئولیت دارد. حجم کاری منطقی، زمان کافی برای استراحت، حمایت مدیران، آموزش مهارتهای مقابله با فشار، امکان گفتوگو پس از پوشش رویدادهای آسیبزا و دسترسی به مشاوره تخصصی میتواند از عوامل مؤثر بر سلامت خبرنگاران باشد. رسانهای که سلامت کارکنان خود را جدی میگیرد، در حقیقت کیفیت تولید رسانهای خود را نیز تقویت میکند.
یکی دیگر از ابعاد سواد هیجانی، شناخت نشانههای هشدار است. تغییرات محسوس در خواب، کاهش تمرکز، تحریکپذیری، بیانگیزگی، احساس خستگی مداوم، فاصله گرفتن از دیگران یا کاهش علاقه به فعالیتهای معمول میتواند نشانه فشار هیجانی قابل توجه باشد. شناخت این نشانهها به خبرنگار کمک میکند پیش از شدید شدن فشار، برای بازیابی و دریافت حمایت اقدام کند. کمک گرفتن از متخصص سلامت روان در چنین شرایطی نشانه ضعف نیست؛ اقدامی مسئولانه برای حفظ سلامت فرد و کیفیت عملکرد حرفهای است.
آموزش سواد هیجانی خبرنگاران میتواند از دوران دانشگاه آغاز شود و در قالب آموزشهای ضمن خدمت ادامه پیدا کند. دورههای آموزشی میتوانند موضوعاتی مانند خودآگاهی، تنظیم هیجان، ارتباط مؤثر، مدیریت استرس، همدلی حرفهای، مواجهه با خبرهای آسیبزا، سواد رسانهای، تابآوری و مراقبت از خود را دربرگیرند. تمرینهای عملی، تحلیل موقعیتهای واقعی و گفتوگو درباره تجربههای حرفهای میتواند اثربخشی این آموزشها را افزایش دهد.
خبرنگار برای حفظ سلامت هیجانی خود به یک نظام مراقبت مستمر نیاز دارد. خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، ارتباط با خانواده و دوستان، داشتن زمان مشخص برای استراحت و فاصله گرفتن دورهای از فضای خبری، بخشهایی از این نظام هستند. ذهن خبرنگار همچون ابزار اصلی کار اوست و مراقبت از این ابزار برای تداوم فعالیت حرفهای ضروری است.
از منظر اجتماعی نیز سلامت هیجانی خبرنگاران اهمیت زیادی دارد. خبرنگار سالمتر میتواند خبر را با دقت بیشتر، زبان مسئولانهتر و حساسیت انسانی بالاتر تولید کند. کیفیت هیجانی روایتهای رسانهای بر احساس امنیت، اعتماد و برداشت عمومی جامعه از رویدادها اثر میگذارد. رسانهای که در شرایط بحرانی بتواند میان سرعت، دقت و مسئولیت اجتماعی تعادل ایجاد کند، نقش مؤثرتری در کاهش اضطراب عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی خواهد داشت.
سواد هیجانی خبرنگاران در نهایت بخشی از شایستگی حرفهای آنان است. خبرنگار موفق کسی نیست که هیچگاه تحت تأثیر رویدادها قرار نگیرد. حرفهایگری در این است که فرد هیجانهای خود را بشناسد، آنها را تنظیم کند، کرامت انسانها را حفظ کند، از قضاوت شتابزده فاصله بگیرد و در شرایط دشوار نیز استانداردهای اخلاقی و حرفهای را حفظ کند.
در دنیای پرشتاب رسانه، سرمایه اصلی خبرنگار فقط دانش خبری و مهارت نگارش نیست. سلامت روان، سلامت هیجانی، خودآگاهی، همدلی، تابآوری و توانایی تنظیم رفتار نیز بخشی از سرمایه حرفهای او محسوب میشود. تقویت سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران میتواند هم کیفیت زندگی حرفهای آنان را ارتقا دهد و هم به تولید رسانهای دقیقتر، انسانیتر و مسئولانهتر کمک کند. آینده روزنامهنگاری حرفهای به خبرنگارانی نیاز دارد که هم خبر را خوب بشناسند و هم خود را در مواجهه با جهان پیچیده و پرتنش خبر بهدرستی مدیریت کنند.
سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران و ارتباط آن با تابآوری و بهباشی روانشناختی
سواد و سلامت هیجانی خبرنگاران و رسانهمندان ارتباط مستقیمی با تابآوری و بهباشی روانشناختی آنان دارد. خبرنگار در محیطی فعالیت میکند که سرعت، فشار زمانی، مواجهه با اخبار تلخ، بحرانهای اجتماعی، حوادث و واکنشهای شدید مخاطبان، بخش مهمی از تجربه روزانه او را تشکیل میدهد. در چنین شرایطی، توانایی شناخت و تنظیم هیجانها به یکی از پایههای مهم سلامت حرفهای تبدیل میشود.
به بیان دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگذار تاب آوری ایران سواد هیجانی به خبرنگار کمک میکند احساسات خود را بشناسد، منشأ آنها را درک کند و میان احساس، فکر و رفتار فاصله مناسبی ایجاد کند. خبرنگاری که میداند یک خبر تکاندهنده موجب خشم، ترس یا اندوه او شده است، فرصت بیشتری برای مدیریت واکنش خود دارد. این مهارت از تصمیمگیری شتابزده، روایت هیجانی و انتقال ناخواسته اضطراب به مخاطب جلوگیری میکند.
این توانایی با تابآوری ارتباط نزدیکی دارد. تابآوری به معنای ظرفیت سازگاری، بازیابی و ادامه عملکرد مؤثر در شرایط دشوار است. خبرنگار تابآور میتواند پس از پوشش یک حادثه یا مواجهه با یک تجربه سنگین، به تدریج تعادل خود را بازیابد و از تجربه به دست آمده برای مواجهه بهتر با موقعیتهای آینده استفاده کند. سواد هیجانی، یکی از منابعی است که این فرآیند را تقویت میکند؛ زیرا فرد ابتدا باید وضعیت هیجانی خود را بشناسد تا بتواند برای تنظیم و بازیابی آن اقدام کند.
بهباشی روانشناختی نیز در همین چرخه شکل میگیرد. بهباشی روانشناختی به احساس معنا، رضایت، رشد شخصی، ارتباط مثبت با دیگران، احساس شایستگی و برخورداری از کنترل نسبی بر زندگی مربوط است. خبرنگاری که از نظر هیجانی آگاهتر است، ظرفیت بیشتری برای حفظ روابط سالم، تجربه احساس معنا در کار و مدیریت فشارهای حرفهای دارد. چنین شرایطی میتواند از فرسودگی شغلی پیشگیری کرده و کیفیت زندگی حرفهای را افزایش دهد.
رسانهمندان نیز در معرض همین فشارها قرار دارند. سردبیران، مدیران رسانه، عکاسان، تهیهکنندگان، نویسندگان و فعالان رسانهای در فرآیند تولید و انتشار محتوا با حجم زیادی از اطلاعات و واکنشهای هیجانی مواجه هستند. بنابراین سلامت هیجانی باید به عنوان یک موضوع سازمانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
رسانهای که به سلامت هیجانی کارکنان خود اهمیت میدهد، زمینه مناسبی برای تابآوری جمعی و بهباشی روانشناختی فراهم میکند. حمایت مدیریتی، ارتباط سالم میان همکاران، زمان کافی برای استراحت، آموزش مهارتهای تنظیم هیجان و دسترسی به حمایت تخصصی میتواند سرمایه روانشناختی سازمان رسانهای را افزایش دهد.
در مجموع، میتوان گفت سواد هیجانی، سلامت هیجانی، تابآوری و بهباشی روانشناختی چهار حوزه مرتبط با یکدیگر هستند. سواد هیجانی به شناخت و مدیریت هیجان کمک میکند، سلامت هیجانی ظرفیت تعادل روانی را تقویت میکند، تابآوری امکان بازیابی در برابر فشارها را افزایش میدهد و بهباشی روانشناختی زمینه تجربه معنا، رشد و رضایت را فراهم میسازد. تقویت همزمان این چهار حوزه میتواند خبرنگاران و رسانهمندان را برای فعالیت حرفهای پایدار، مسئولانه و انسانیتر آماده کند.
۳ بازدید
۰ امتیاز
۰ نظر
نظرات کاربران
هنوز هیچ نظری ثبت نشده است !
نظر شما چیست ؟!
شما نیز می توانید نظر خود را راجب این مقاله در زیر بنویسید !
نام کامل شما * :
نام کامل خود را وارد کنید !
آدرس ایمیل شما :
آدرس ایمیل خود را وارد کنید !
متن نظر شما :
نظر خود را به فارسی در بالا بنویسید !
کد امنیتی :
کد امنیتی روبرو را وارد نمایید !
