پیوندهای اجتماعی به مجموعه‌ای از روابط، تعاملات و ارتباطات پایدار میان افراد، گروه‌ها و نهادهای اجتماعی گفته می‌شود که بر پایه اعتماد، احساس تعلق، هنجارهای مشترک و حمایت متقابل شکل می‌گیرد. این پیوندها چارچوبی فراهم می‌کنند که در آن افراد خود را بخشی از یک کل بزرگ‌تر می‌دانند و از طریق آن معنا، امنیت روانی و هویت اجتماعی را تجربه می‌کنند. پیوندهای اجتماعی فقط به ارتباطات خویشاوندی محدود نمی‌شوند، بلکه روابط دوستانه، همسایگی، حرفه‌ای، مدنی و فرهنگی را نیز در بر می‌گیرند.

از منظر اجتماعی، پیوندهای اجتماعی شبکه‌هایی هستند که امکان جریان یافتن منابع مادی و غیرمادی مانند اطلاعات، حمایت عاطفی، همکاری و اعتماد را فراهم می‌کنند. این شبکه‌ها به افراد کمک می‌کنند در شرایط عادی و بحرانی، از انزوا فاصله بگیرند و توان سازگاری و حل مسئله خود را تقویت کنند. هرچه پیوندهای اجتماعی گسترده‌تر و باکیفیت‌تر باشند، سطح سرمایه اجتماعی جامعه نیز بالاتر خواهد بود.

در بعد روان‌شناختی، پیوندهای اجتماعی نقش مهمی در کاهش استرس، افزایش احساس ارزشمندی و تقویت سلامت روان دارند. ارتباط معنادار با دیگران باعث می‌شود افراد در مواجهه با چالش‌ها احساس تنهایی کمتری داشته باشند و از حمایت هیجانی برخوردار شوند. به همین دلیل، پیوندهای اجتماعی یکی از پایه‌های اصلی تاب‌آوری فردی و جمعی محسوب می‌شوند.

به طور کلی می‌توان پیوندهای اجتماعی را سازوکاری دانست که از طریق آن انسجام اجتماعی شکل می‌گیرد، اعتماد عمومی تقویت می‌شود و جامعه توانایی بیشتری برای مواجهه با بحران‌ها، تغییرات و عدم قطعیت‌ها پیدا می‌کند. این پیوندها نه تنها کیفیت روابط انسانی را ارتقا می‌دهند، بلکه بنیان پایداری اجتماعی و تاب‌آوری در سطوح مختلف را نیز فراهم می‌سازند.

ضعف پیوندهای اجتماعی به وضعیتی اشاره دارد که در آن روابط انسانی پایدار، معنادار و حمایتی میان افراد، خانواده‌ها و گروه‌های اجتماعی کاهش می‌یابد یا کیفیت خود را از دست می‌دهد. این پدیده در جوامعی که با فشارهای اقتصادی، تحولات فرهنگی سریع، فردگرایی افراطی، مهاجرت، بی‌اعتمادی اجتماعی و فرسایش سرمایه اجتماعی مواجه هستند، نمود بیشتری پیدا می‌کند. بررسی ضعف پیوندهای اجتماعی و رابطه آن با انواع تاب‌آوری نشان می‌دهد که تاب‌آوری فردی و جمعی بدون شبکه‌های ارتباطی سالم و فعال، به شدت آسیب‌پذیر می‌شود.

از منظر تاب‌آوری فردی، پیوندهای اجتماعی نقش منبع حمایتی روانی و هیجانی را ایفا می‌کنند. افرادی که روابط اجتماعی ضعیف‌تری دارند، در مواجهه با بحران‌ها، استرس‌ها و شکست‌های زندگی، احساس تنهایی و بی‌پناهی بیشتری را تجربه می‌کنند. این وضعیت باعث کاهش توان سازگاری، افت امید به آینده و تضعیف مهارت‌های مقابله‌ای می‌شود. در مقابل، ارتباطات اجتماعی قوی به افراد کمک می‌کند معنا، هویت و احساس تعلق را حفظ کرده و با چالش‌ها انعطاف‌پذیرتر برخورد کنند. بنابراین ضعف پیوندهای اجتماعی به طور مستقیم تاب‌آوری روانی را تضعیف می‌کند.

در حوزه تاب‌آوری خانوادگی، پیوندهای اجتماعی گسترده‌تر مانند ارتباط با خویشاوندان، همسایگان و شبکه‌های حمایتی محلی نقش مکمل خانواده را دارند. زمانی که این پیوندها سست می‌شوند، خانواده‌ها در برابر فشارهای اقتصادی، تعارضات درون‌خانوادگی و بحران‌های ناگهانی آسیب‌پذیرتر می‌شوند. نبود حمایت اجتماعی می‌تواند منجر به انزوای خانواده و کاهش ظرفیت آن برای حل مسئله و سازگاری شود. در چنین شرایطی، تاب‌آوری خانوادگی کاهش یافته و احتمال انتقال آسیب‌های روانی و اجتماعی به نسل‌های بعدی افزایش می‌یابد.

ضعف پیوندهای اجتماعی تأثیر عمیقی بر تاب‌آوری اجتماعی دارد. تاب‌آوری اجتماعی به توان جامعه برای حفظ انسجام، همکاری و بازسازی خود در برابر بحران‌ها اشاره دارد. جوامعی که پیوندهای اجتماعی در آن‌ها تضعیف شده است، در مواجهه با بلایای طبیعی، بحران‌های اقتصادی یا تنش‌های اجتماعی، واکنش‌های پراکنده و ناهماهنگ نشان می‌دهند. کاهش اعتماد اجتماعی و مشارکت مدنی باعث می‌شود منابع جمعی به درستی بسیج نشوند و فرآیند بازیابی اجتماعی با اختلال مواجه شود. در نتیجه، ضعف پیوندهای اجتماعی یکی از عوامل کلیدی کاهش تاب‌آوری اجتماعی محسوب می‌شود.

در سطح تاب‌آوری فرهنگی، پیوندهای اجتماعی حامل ارزش‌ها، هنجارها، روایت‌های مشترک و حافظه جمعی هستند. زمانی که این پیوندها سست می‌شوند، انتقال فرهنگی دچار گسست شده و هویت جمعی تضعیف می‌شود. این وضعیت به کاهش احساس تعلق فرهنگی و افزایش سردرگمی هویتی منجر می‌گردد. تاب‌آوری فرهنگی که بر تداوم معنا و انسجام فرهنگی در شرایط تغییر و بحران استوار است، بدون روابط اجتماعی پویا و مشارکتی امکان تحقق ندارد. بنابراین ضعف پیوندهای اجتماعی تهدیدی جدی برای تاب‌آوری فرهنگی و هویت‌محور به شمار می‌آید.

ضعف پیوندهای اجتماعی همچنین با تاب‌آوری اقتصادی و معیشتی رابطه معناداری دارد. شبکه‌های اجتماعی غیررسمی نقش مهمی در تبادل اطلاعات، فرصت‌های شغلی و حمایت‌های اقتصادی ایفا می‌کنند. کاهش این شبکه‌ها موجب محدود شدن دسترسی افراد به منابع و افزایش آسیب‌پذیری اقتصادی می‌شود. در چنین شرایطی، افراد و گروه‌ها توان کمتری برای سازگاری با شوک‌های اقتصادی و تغییرات بازار کار دارند و تاب‌آوری اقتصادی آن‌ها کاهش می‌یابد.

 ضعف پیوندهای اجتماعی به عنوان یک عامل بنیادین، تمامی ابعاد تاب‌آوری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تقویت روابط اجتماعی، اعتماد متقابل و مشارکت جمعی نه تنها کیفیت زندگی را ارتقا می‌دهد، بلکه ظرفیت تاب‌آوری فردی، خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را افزایش می‌دهد. بازسازی و تقویت پیوندهای اجتماعی باید به عنوان یک راهبرد کلیدی در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی، فرهنگی و توسعه‌ای مورد توجه قرار گیرد تا جوامع بتوانند در برابر بحران‌ها پایدارتر و سازگارتر عمل کنند.
نان هندرسون در کتاب «تاب‌آوری در مدارس» مفهوم  پیوندهای اجتماعی (Social Bonds) را به عنوان یکی از عوامل شکل‌گیری و تقویت تاب‌آوری کودکان و نوجوانان مطرح می‌کند.
در این اثر که با ترجمه دکتر محمدرضا مقدسی و عفت حیدری در دسترس فارسی‌زبانان قرار گرفته، پیوند اجتماعی بعنوان هسته اصلی رشد سالم، یادگیری معنادار و سازگاری دانش‌آموزان با شرایط دشوار معرفی می‌شود.

از نگاه نان هندرسون، پیوندهای اجتماعی به روابط گرم، پایدار و حمایت‌گرانه‌ای اشاره دارد که میان دانش‌آموزان و بزرگسالان معنادار زندگی آن‌ها، به‌ویژه معلمان، مدیران، مشاوران و کارکنان مدرسه شکل می‌گیرد. او تأکید می‌کند که احساس تعلق به مدرسه و تجربه «دیده‌شدن و ارزشمند بودن» مهم‌تر از بسیاری از مداخلات آموزشی رسمی در افزایش تاب‌آوری است. دانش‌آموزی که حداقل یک رابطه امن و قابل اعتماد در محیط مدرسه دارد، حتی در شرایط فقر، آسیب‌های خانوادگی یا شکست تحصیلی، شانس بیشتری برای سازگاری مثبت خواهد داشت.

در این کتاب، پیوند اجتماعی به عنوان عامل محافظ در برابر خطرات روانی و اجتماعی معرفی می‌شود. نان هندرسون نشان می‌دهد کودکانی که از پیوندهای اجتماعی ضعیف رنج می‌برند، بیشتر در معرض انزوا، افت تحصیلی، رفتارهای پرخطر و ناامیدی قرار می‌گیرند. در مقابل، وجود روابط حمایت‌گرانه باعث تقویت عزت‌نفس، خودکارآمدی و احساس کنترل بر زندگی می‌شود که همگی از مؤلفه‌های اصلی تاب‌آوری هستند.

نکته کلیدی در دیدگاه نان هندرسون این است که پیوندهای اجتماعی الزاماً پیچیده یا پرهزینه نیستند. رفتارهای ساده‌ای مانند گوش دادن فعال، احترام، انتظار مثبت از دانش‌آموز، و ایجاد فرصت مشارکت، می‌توانند پیوند اجتماعی مؤثری ایجاد کنند. او مدرسه تاب‌آور را محیطی می‌داند که در آن روابط انسانی بر ساختارهای تنبیهی و کنترل‌محور اولویت دارد و فرهنگ مراقبت و اعتماد حاکم است.

در چارچوب نظری این کتاب، پیوندهای اجتماعی یکی از عناصر مدل «عوامل محافظ تاب‌آوری» محسوب می‌شوند؛ مدلی که بر نقاط قوت تمرکز دارد نه بر کمبودها. نان هندرسون بر این باور است که مدارس می‌توانند حتی برای کودکانی که در بیرون از مدرسه از حمایت کافی برخوردار نیستند، نقش جایگزین پیوند اجتماعی سالم را ایفا کنند. به همین دلیل، مدرسه نه فقط محل انتقال دانش، بلکه فضای بازسازی روانی و اجتماعی دانش‌آموزان تلقی می‌شود.

در مجموع، نان هندرسون در «تاب‌آوری در مدارس» پیوند اجتماعی را زیربنای تاب‌آوری تحصیلی، روانی و اجتماعی می‌داند و نشان می‌دهد که کیفیت روابط انسانی در مدرسه، بیش از هر عامل دیگری، می‌تواند مسیر زندگی دانش‌آموزان را در جهت رشد، امید و سازگاری مثبت تغییر دهد.