پایگاه جمعیت همیاران
سلامت روان اجتماعی ایران
نگاه مسیرمحور به هویت
نگاه مسیرمحور به هویت رویکردی است که هویت انسان را یک وضعیت ثابت و نهایی نمیداند،
در این نگاه، هویت حاصل حرکت انسان در بستر زمان، تجربه‌های متنوع، انتخاب‌ها و مواجهه با بحران‌ است. فرد «هویت‌مند» کسی نیست که به تعریفی قطعی از خود رسیده باشد، بلکه کسی است که توان بازاندیشی، بازسازی و معنا‌بخشی مداوم به خویشتن را دارد.
نگاه مسیرمحور تأکید می‌کند که تغییر باور، نقش‌ و حتی تعاریف پیشین از خود، نشانه‌ گم‌گشتگی نیست، بلکه بخشی طبیعی از رشد و بلوغ انسان است. این رویکرد با تاب‌آوری پیوندی عمیق دارد، زیرا انسان را قادر می‌سازد در شرایط بحران، به‌جای فروپاشی هویت، آن را بازتعریف کند. در چنین نگاهی، هویت ظرف معناست و هرچه این ظرف انعطاف‌پذیرتر باشد، توان ایستادگی و تداوم زندگی نیز بیشتر خواهد بود.

 هویت، مقصد نیست؛ مسیر است  
 
هویت از آن مفاهیمی است که انسان گمان می‌کند آن را می‌شناسد، اما هرچه بیشتر به آن نزدیک می‌شود، پیچیدگی‌اش آشکارتر می‌گردد. در جهانی که مدام از ما می‌خواهد خودمان را تعریف کنیم، جایگاه‌مان را مشخص کنیم و به نسخه‌ای نهایی از «خود» برسیم، پرسش از هویت به یکی از عمیق‌ترین دغدغه‌های فردی و اجتماعی تبدیل شده است.
بسیاری از ما ناخواسته هویت را همچون مقصدی می‌بینیم که باید هرچه زودتر به آن برسیم؛ نقطه‌ای ثابت، قطعی و قابل ارائه به دیگران. اما تجربه‌ی زیسته‌ی انسان چیز دیگری می‌گوید.
هویت نه ایستگاه پایانی زندگی،که به یقین حرکتی پیوسته در دل زمان است.
  هویت یکی از اساسی‌ترین پرسش‌های انسان در طول تاریخ بوده است.
انسان همواره در تلاش بوده تا جایگاه خود را در جهان، در جامعه و در درون خویش بشناسد.
هویت را می‌توان مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها، تجربیات، نقش‌ها و تعاریفی دانست که فرد از خود دارد. این تعریف اگرچه عوامل بیرونی مانند فرهنگ، خانواده، زبان، تاریخ و روابط اجتماعی را نیز در بر می‌گیرد.
که البته از منظر روان‌شناسی، هویت حاصل تعامل میان فرد و محیط است و در طول زمان شکل می‌گیرد. هیچ‌کس با هویتی کامل و نهایی متولد نمی‌شود، بلکه هر انسان در جریان زندگی، لایه‌لایه و گام به گام  هویت خود را می‌سازد.

در فلسفه‌ی وجودگرا، هویت نتیجه‌ انتخاب‌های انسان است. انسان با تصمیم‌هایی که می‌گیرد، مسیری را می‌سازد که به‌تدریج تعریف‌کننده‌ی او می‌شود. این دیدگاه به‌روشنی نشان می‌دهد که هویت چیزی نیست که  از پیش تعیین‌شده باشد، در واقع هویت نتیجه‌ی حرکت و تجربه است.

 چرا هویت یک مقصد نیست  
اگر هویت مقصد بود، باید نقطه‌ای مشخص وجود می‌داشت که پس از رسیدن به آن، فرایند شناخت و تغییر متوقف شود. اما تجربه‌ی زیسته‌ی انسان خلاف این را نشان می‌دهد. انسان در هر مرحله از زندگی، با شرایط جدید، نقش‌های تازه و پرسش‌های متفاوت روبه‌رو می‌شود. فردی که در نوجوانی خود را به شکلی تعریف می‌کند، در بزرگسالی ممکن است همان تعریف را ناکافی یا حتی نادرست بداند.
باور به مقصد بودن هویت اغلب باعث ایجاد فشار روانی می‌شود.
بسیاری از افراد احساس می‌کنند هنوز به «خود واقعی» نرسیده‌اند و همین احساس، اضطراب، مقایسه و نارضایتی را به‌دنبال دارد. در حالی که اگر هویت را مسیر بدانیم، نرسیدن معنای منفی خود را از دست می‌دهد و جای خود را به در حال شدن می‌دهد.

مسیر بودن هویت به این معناست که انسان همواره در حال ساختن و بازسازی خود است.
هر تجربه، چه خوشایند و چه دردناک، بخشی از این مسیر است. شکست‌ها نشانه‌ بی‌هویتی نیستند، همانگونه که موفقیت‌ها هم پایان راه نیستند.
در چنین شرایطی انسان در گام نخست انعطاف را یاد میگیرد فرد می‌آموزد که تغییر باورها، اهداف یا حتی سبک زندگی نشانه‌ ضعف نیست، بلکه نشانه‌ رشد است. چنین نگاهی به انسان اجازه می‌دهد با تحولات زندگی هماهنگ شود، بدون آنکه احساس گم‌گشتگی کند.

بخاطر داریم که خودشناسی یکی از مهم‌ترین عناصر در شکل‌گیری هویت است، اما خودشناسی نیز فرایندی پایان‌ناپذیر است.
انسان در هر مرحله از زندگی، جنبه‌های تازه‌ای از خود را کشف می‌کند. گاهی شرایط سخت، بخش‌هایی از شخصیت را آشکار می‌کند که پیش از آن ناشناخته بوده‌اند.
مسیر هویت بدون خودشناسی، مسیری ناآگاهانه است که ممکن است انسان را از خود دور کند.

وقتی هویت را مسیر بدانیم، خودشناسی به ابزاری برای حرکت آگاهانه تبدیل می‌شود، در جهان امروز، به‌ویژه با گسترش شبکه‌های اجتماعی، هویت بیش از هر زمان دیگری در معرض نمایش قرار گرفته است. بسیاری از افراد تلاش می‌کنند تصویری کامل، موفق و بی‌نقص از خود ارائه دهند. این تصویرسازی، هویت را به یک مقصد ظاهری تبدیل می‌کند که دیگران باید آن را تأیید کنند. نتیجه‌ی این روند، افزایش بحران هویت، اضطراب و احساس ناکافی بودن است.
نگاه مسیرمحور به هویت می‌تواند پاسخی سالم به این وضعیت باشد.
این نگاه به انسان اجازه می‌دهد واقعی‌تر باشد، تغییر کند و از مقایسه‌ی مداوم خود با دیگران فاصله بگیرد.
هویت تنها به فرد محدود نمی‌شود. جوامع، فرهنگ‌ها و ملت‌ها نیز هویت دارند و این هویت‌ها نیز مسیرمحور هستند. فرهنگ‌ها در طول زمان تغییر می‌کنند، عناصر جدید می‌پذیرند و برخی عناصر قدیمی را بازتعریف می‌کنند. جامعه‌ای که هویت خود را ثابت و مقدس بداند، توان تطبیق با جهان متغیر را از دست می‌دهد.

درک مسیر بودن هویت جمعی، زمینه‌ساز گفت‌وگو، همزیستی و پذیرش تفاوت‌هاست. وقتی بدانیم هویت‌ها در حال شکل‌گیری‌اند، تعصب جای خود را به فهم و تعامل می‌دهد.

پذیرفتن اینکه هویت مقصد نیست، فشار رسیدن به یک نسخه‌ی ایده‌آل از خود را کاهش می‌دهد. انسان می‌آموزد به‌جای عجله برای رسیدن، به کیفیت مسیر توجه کند. این نگرش باعث افزایش تاب‌آوری، پذیرش شکست و انگیزه برای یادگیری مداوم می‌شود. رشد فردی در چنین نگاهی نه یک پروژه‌ی کوتاه‌مدت، بلکه سفری همیشگی است.
این نگاه به ما یادآوری می‌کند که لازم نیست به نسخه‌ای نهایی از خود برسیم تا ارزشمند باشیم. ما در مسیر شدن، در حال ساختن معنای زندگی خود هستیم. هویت، داستانی ناتمام است که با هر تجربه، هر انتخاب و هر تغییر، فصل تازه‌ای به آن اضافه می‌شود. ارزش این داستان نه در پایان آن، بلکه در خود مسیر نهفته است.


۱ بازدید


۰ امتیاز


۰ نظر
نظرات کاربران


هنوز هیچ نظری ثبت نشده است !
نظر شما چیست ؟!
شما نیز می توانید نظر خود را راجب این مقاله در زیر بنویسید !
نام کامل شما * :
نام کامل خود را وارد کنید !
آدرس ایمیل شما :
آدرس ایمیل خود را وارد کنید !
متن نظر شما :
نظر خود را به فارسی در بالا بنویسید !
کد امنیتی :
کد امنیتی روبرو را وارد نمایید !
انسان خوشبخت نمی شود اگر برای خوشبختی دیگران نکوشد !
شما هم می توانید در این کار سهیم باشید ! کمک های مالی شما مایه دلگرمی ماست !
دریافت کمک های مردمی
جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران
جمعیت همیاران سلامت روان با هدف افزایش توانمندی اقشار مختلف جامعه در راستای افزایش سطح سلامت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی فعالیت می نماید. باور ما بر این است که با افزایش مشارکت جویی و احترام به خرد جمعی و رویکرد تسهیل گرانه می توانیم در ارتقای سطح کیفیت زندگی اقشار جامعه تاثیر داشته باشیم. این سایت با همت و تلاش و پیگیری مستمر جناب آقای حمید بیخسته مدیر روابط عمومی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کشور در سال 1395 راه اندازی گردید.
تمامی حقوق محفوظ و متعلق به جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی ایران می باشد .
Copyright © 2015 for HamyaranIran.ir , By SmProgram web Developer , All rights reserved .